U denkt zelf aan een scheiding of u wordt geconfronteerd met het feit dat uw partner wil scheiden. Het is dan van belang dat u zich gaat informeren over de wijze waarop u zich alleen of samen met uw partner gaat voorbereiden op een definitieve scheiding. Er komt al snel een aantal vragen naar voren zoals omgang en gezag over de kinderen, alimentatie en verdeling van het vermogen of schulden en de bezittingen. Ook kunnen grote conflicten ontstaan, die een bedreiging kunnen vormen voor de verdere toekomst van uzelf, uw partner en de kinderen.

De eerste stap.

Een van de eerste dingen die u moet doen is een advocaat raadplegen. U kunt kiezen voor een gezamenlijke advocaat of elk een eigen advocaat. Als goed overleg nog mogelijk is zal mediation een goede optie zijn, zie hiervoor het artikel over mediation. Als een van de partners de echtscheiding niet wil of als er conflicten zijn verdient het aanbeveling om toch met twee advocaten te werken. Ook als een van de partners zich erg schuldig voelt over het verlaten van de ander verdient het aanbeveling met twee advocaten te werken. Men kan uit schuldgevoel veel toegeven aan de andere partner waar men later als de zaken wat stabieler zijn geworden veel spijt van kan krijgen.

Er zijn advocaten zich specialiseren op het gebied van het familie- en jeugdrecht en het scheidingsrecht. Het loont een goede advocaat te zoeken. De advocaat zal u, waar nodig, doorverwijzen naar andere deskundigen, soms zal het bijvoorbeeld nodig zijn een accountant of fiscalist te raadplegen. De notaris zal met name worden ingeschakeld bij de afwikkeling van onroerend goed zaken zoals een eigen huis. De inschakeling van een psycholoog of maatschappelijk werker kan nodig zijn bij partners, die tijdens het echtscheidingsproces volledig vast lopen.

Hoe verder.

De advocaat zal de scheidingsprocedure in gang te zetten. Allereerst zal onderzocht worden of tussen partijen overeenstemming kan worden bereikt omtrent de zaken, die geregeld moeten worden. Lukt dat, dan worden de afspraken schriftelijk vastgelegd in een zogenaamd echtscheidingsconvenant. Daarbij moet U denken aan afspraken omtrent alimentatie, de bezittingen en schulden, het pensioen enzovoorts. Ook zal daarin zijn weergegeven hoe partijen zich een regeling ten aanzien van de kinderen voorstellen met betrekking tot het gezag en financiële bijdrage. U kunt er mits partijen daar eensluidend over denken, er voor kiezen samen het ouderlijk gezag te blijven uitoefenen. Als een echtscheidingsconvenant tot stand komt verloopt de echtscheidingprocedure verder vlot. Als er blijvende geschillen zijn zullen deze ter beslissing aan de rechter voorgelegd worden.

Verzoekschrift bij de rechtbank.

Iedere echtscheidingsprocedure moet met een verzoekschrift bij de rechtbank in gang gezet worden. In de gevallen waarin partijen het eens zijn geworden, kan men een gemeenschappelijk verzoek tot echtscheiding aan de rechtbank richten. De rechter zal dan doorgaans geheel conform dat verzoek beslissen. U ontvangt dan een beschikking waarbij de echtscheiding wordt uitgesproken. Die beschikking moet u laten inschrijven in het register van de Burgerlijke Stand van de Gemeente waar u destijds voor de wet bent getrouwd. Het huwelijk is pas ontbonden als deze inschrijving gebeurd is. Dit proces kunt u versnellen door beiden een akte van berusting te tekenen (hiermee geeft u aan niet in beroep te gaan) waardoor de inschrijving onmiddelijk zal gebeuren. Wanneer u dit niet doet zal de gemeente drie maanden wachten met de inschrijving tot de tijd waarbinnen partners in beroep kunnen gaan verstreken is.

In de gevallen waarin u en uw partner het over een of meerdere zaken niet eens kunt worden, zal de procedure met een verzoekschrift van een van de partijen naar de rechtbank gaan. De andere partij krijgt de gelegenheid een verweerschrift in te dienen. De rechter zal partijen vervolgens tijdens een zitting horen waarbij hij zal trachten partijen alsnog tot overeenstemming te brengen. Lukt dat niet, dan zal de rechter beslissen. Mocht de beslissing in uw nadeel uitvallen, dan is hoger beroep mogelijk.

Voorlopige maatregelen.

Op verzoek van een van de partners kan de rechter voorlopige maatregelen treffen tot de echtscheidingsprocedure is afgerond. Dit kan betrekking hebben op het gebruik van de echtelijke woning, alimentatie, tijdelijke voorzieningen in het gezag over de kinderen en de voorlopige kinder alimentatie. Bij deze maatregelen is geen beroep mogelijk. Wanneer zich na de uitspraak van de voorlopige voorzieningen een wijziging van de omstandigheden voordoet die het uitvoeren van de getroffen voorzieningen onmogelijk maakt, kan men via de rechter vragen deze te wijzigen.

Alimentatie.

Kijk hier voor een goede brochure van Justitie.

Tijdens het huwelijk zijn partners verplicht elkaar het nodige te verschaffen, na een echtscheiding komt daarvoor in de plaats de verplichting tot het betalen van alimentatie. Alimentatie moet betaald worden indien de ex-partner voldoende middelen heeft om te kunnen betalen (draagkrachtig is) en de andere ex-partner het geld nodig heeft (behoeftig is). Voor het bepalen van de draagkracht zal de zogenaamde TREMA norm gehanteerd worden. (Zie TREMA norm.)

De kinderen.

Voor wie de kinderen krijgt toegewezen bestaat geen vaste regel, tegenwoordig zal co-ouderschap de norm zijn. Wanneer de partners gezamenlijk een regeling aan de rechter voorstellen, bijvoorbeeld in het echtscheidingsconvenant, dan zal de rechter die regeling doorgaans in de beslissing overnemen. Een dergelijk verzoek wordt slechts afgewezen als er gegronde redenen zijn dat de belangen van het kind zouden worden geschaad. Als men het niet eens is over het gezamenlijk gezag, dan zal de rechter een van de ouders met het gezag belasten. Dit zal doorgaans de ouder zijn, die de dagelijkse zorg voor het kind heeft, in de meeste gevallen zal dit de vrouw zijn. Het kind en de andere ouder hebben recht op omgang met elkaar wat in het convenant als omgangsregeling zal worden vastgelegd. Let wel op dat wanneer u geen co-ouderschap heeft, slechts een van beide ex partners de toeslagen en de vergoeding van de kosten van de opvang kan aanvragen.

Recht op informatie.

De ouder die de kinderen niet toegewezen heeft gekregen heeft recht op informatie over belangrijke aangelegenheden met betrekking tot het kind. De ouder die de kinderen toegewezen heeft gekregen is verplicht die informatie te verstrekken en de andere ouder te raadplegen omtrent belangrijke beslissingen voor het kind, zoals een schoolkeuze. Ook heeft de ouder die de kinderen niet toegewezen heeft gekregen recht op informatie van derden die beroepshalve met het kind omgaan zoals scholen en leerkrachten.

De niet verzorgende ouder moet doorgaans financieel bijdragen in de kosten van levensonderhoud (kinderalimentatie). Vanaf 12 jaar hebben kinderen zelf inspraak in de omgangsregeling.

Heel vaak worden tijdens en na de scheiding de kinderen gebruikt om de andere partner te kwetsen of onder druk te zetten. Het mag duidelijk zijn dat dit zeer schadelijk is voor de kinderen. Het is in het belang van de kinderen dat beide ouders zich verantwoordelijk tegenover elkaar gedragen en zich verantwoordelijk gedragen tegenover de kinderen.

Boedelscheiding.

Meestal moeten er gemeenschappelijke bezittingen worden verdeeld, dit geldt ook voor eventuele gemeenschappelijke schulden. U kunt met uw partner afspraken maken over de wijze van boedelscheiding, eventuele geschillen kunt u aan de rechter voorleggen. Ook kan hierbij een notaris ingeschakeld worden om nauwkeurig toe te zien op de boedelscheiding. Als er sprake is van een eigen woning aandelen of vermogen dan zal dit meestal via de notaris geregeld moeten worden. Als men in gemeenschap van goederen is getrouwd zullen beide partners recht hebben op een evenredig deel van de bezittingen en / of schulden. Als er op huwelijkse voorwaarden is getrouwd zal de notaris toezien op het uitvoeren van deze voorwaarden.

Gefinancierde rechtshulp.

Iedereen in Nederland heeft recht op een advocaat, wie een advocaat niet zelf kan betalen komt in aanmerking voor door de overheid gefinancierde rechtshulp. Als u in aanmerking wilt komen voor deze rechtshulp dient u een bewijs van onvermogen bij het gemeentehuis aan te vragen. In dit geval betaalt de Nederlandse staat de advocaat, afgezien van een eigen bijdrage. De hoogte daarvan hangt af van uw financiële positie, deze informatie kan een advocaat u geven. Vraag altijd bij een advocaat vooraf naar een schatting van de kosten.

(C) 2001 Hein Pragt

Volgens de wet hebben beide ouders recht op dezelfde informatie van alle mensen die beroepshalve contact met kinderen hebben. Dat recht blijft na echtscheiding bestaan maar als niet verzorgende ouder moet u wel zelf om informatie vragen. Als u gescheiden bent neem in ieder geval zo snel mogelijk contact op met de school om toezending van de rapporten te vragen en om een uitnodiging voor de ouderavond.

Scholen en leerkrachten gaan soms heel verschillend om met dit recht op informatie van de verzorgende en de verzorgende ouder. Ook zijn scholen vaak niet op de hoogte van de wet of leggen de wet gewoon naast zich neer. Natuurlijk is het voor een school een lastige situatie. Vaak moeten ze oppassen om niet tussen de ouders in te gaan staan en bij een conflict betrokken te worden. Vaak laat de school zich door de verzorgende ouder vertellen hoe zij moeten handelen.

Als de school niet wenst mee te werken kunt een vriendelijke brief schrijven waarin u de zaken toelicht. Als u wat meer dwingend wilt zijn dan sluit u wat extra informatie in zoals een kopie van de wet op informatie. Het kan voorkomen dat scholen niet of maar minimaal wensen mee te werken aan uw recht op informatie. Dan is het is mogelijk om een klacht in te dienen bij de klachtencommissie van de school, de ouderraad of het schoolbestuur.

Als dit ook niet het gewenste resultaat heeft kunt u een verzoek richten aan de Onderwijsinspectie van uw provincie. Het is zinvol om een kopie van uw brief aan het schoolbestuur te zenden. Sommige scholen verschuilen zich achter de term "het belang van het kind". Vraag dan wat in hun ogen dit belang is. Ook beroepen scholen zich vaak op de bescherming van privacy van de verzorgende ouder.

(C) 2003 Hein Pragt

Aangezien een echtscheiding of een herziening na de echtscheiding door middel van advocaten vaak uitloopt op een juridisch steekspel waarbij het om winnen of verliezen gaat, is mediation een goed alternatief waarbij ieders belangen zo goed mogelijk tot zijn recht zullen komen. Het is een vorm van oplossen van geschillen waarbij betrokken partijen met behulp van een mediator tot een gezamenlijke oplossing kunnen komen.

De mediator is een professionele onafhankelijke derde, die beschikt over verschillende vaardigheden en technieken om partijen te helpen het geschil zelf op te lossen zonder tussenkomst van een rechter. Een voorwaarden voor mediation is dat betrokkenen bereid zijn over het probleem te onderhandelen en bereid zijn respectvol met elkaar om te gaan. De keuze voor mediation is altijd een gezamenlijke beslissing, in een aantal gevallen zal het tevens het advies van de rechter zijn om eerst zelf tot een oplossing te komen. Maar het blijft op vrijwillige basis en als een van beide partijen niet mee wil werken is mediation geen oplossing.

De mediator voert gezamenlijke gesprekken met beide partijen waarbij alle relevante onderwerpen aan de orde komen. Op basis van dit overleg maken beide partijen dan zelf een keuze uit de beschikbare opties en mogelijkheden waarna er goede afspraken gemaakt kunnen worden. Aan het einde zal de mediator de gezamenlijk gemaakte afspraken in op schrift stellen. Dit document kunt u dan meenemen naar uw (eventueel gezamenlijke) advocaat waarna deze een echtscheidingsconvenant kan opstellen. Hiermee zal dan een verzoek tot echtscheiding bij de rechter worden ingediend. In het geval van een herziening hoeft men de gang naar de rechter niet te maken.

Mediation heeft duidelijk voordelen tegenover de traditionele vorm van scheiden omdat het sneller, eenvoudiger en flexibeler is. Ook veroorzaakt het veel minder conflicten en zijn de kosten meestal veel lager. Ook houden beide betrokkenen zelf de verantwoordelijkheid voor een oplossing van hun geschil. Echtscheidingsbemiddeling kan veel tijd en onnodige emotionele schade voorkomen en biedt de mogelijkheid om op een redelijke en verantwoorde wijze uit elkaar te gaan.

Scheidingsbemiddeling / druk 1
D.H.D. Mac Gillavry

Scheidingsbemiddeling is een toepassingsgebied van mediation (conflictbemiddeling); deze uitgave beoogt een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van mediations en mediators. De auteur is psycholoog-psychotherapeut en houdt zich sinds 1975 bezig met scheidingsbemiddeling, als auteur en docent, met een eigen praktijk als conflictbemiddelaar gespecialiseerd in echtscheidingsproblematiek. In dit boek vat de auteur zijn kennis en kunde op het gebied van scheidingsbemiddeling samen, aangevuld met voorbeelden en praktijkervaringen. In het eerste deel behandelt hij wat scheidingsbemiddeling theoretisch, technisch en praktisch inhoudt, waarbij de kernbegrippen rond scheiden en mediation worden toegelicht en besproken. In het tweede deel gaat hij dieper in op de rol van de rechter en juridische conflicthantering. Bestemd voor betrokkenen die meer willen weten over echtscheidingsbemiddeling. De uitgave is met name ook een praktisch instrument voor deskundigen die beroepshalve met twee partijen te maken hebben, zoals advocaten en rechters.

Samen uit elkaar
Rutger Vahl

'Toen ik zelf ging scheiden, heb ik me rot gezocht naar boeken met ervaringen van anderen. Als je leest wat anderen al hebben meegemaakt, voel je je meer gesteund.' Aldus Marit in haar verhaal over haar echtscheding. Naast Marit komen in dit boek nog vele anderen aan het woord over hun scheiding. De onzekerheid, de angst, de vragen, de antwoorden. Het stuklopen van een huwelijk beleeft iedereen weer anders. Zo verschillend als ze zijn, de verhalen hebben ook overeenkomsten. De meeste geïnterviewden in dit boek kozen voor scheidingsbemiddeling. Niet lijnrecht tegenover elkaar voor een rechter, maar samen, onder leiding van een advocaatscheidingsbemiddelaar, tot een acceptabele regeling zien te komen. Samen uit elkaar dus! Scheiden is een moeizaam en ingrijpend proces. Dat een scheiding lang niet altijd in een drama hoeft te eindigen, bewijzen de ervaringen in dit boek. Bij bemiddeling kunnen partners onderling afspraken maken. Zo wordt u in een scheiding geen tegenstanders, maar geeft u elkaar de ruimte voor nieuw perspectief. Naast de interviews bevat dit boek ook een groot aantal veelgestelde vragen over scheiding en hun antwoorden. Alimentatie, kinderen, huwelijkse voorwaarden, gemeenschap van goederen: wie gaat scheiden krijgt hier onherroepelijk mee te maken. Persoonlijke ervaringen enerzijds, zakelijke informatie anderzijds. In dit complete boek vindt u het allebei. Scheiden doet lijden, zeker. Maar dit boek laat zien hoe u als partners de schade beperkt kunt houden. Emotioneel, relationeel én financieel.

Gelukkig getrouwd, gelukkig gescheiden 2006-2007
G.P. Hoefnagels

Peter Hoefnagels - emeritus-hoogleraar criminologie en familierecht - heeft de echtscheidingsbemiddeling in Nederland geintroduceerd. Hij kwalificeert het samen scheiden als het ei van Columbus. Dat kan echtscheidingsbemiddeling zijn, maar is het zeker niet in alle gevallen. Dat vergeet Hoefnagels in 'Gelukkig getrouwd, gelukkig gescheiden' mee te delen. Dat daargelaten, geeft Hoefnagels op prettig leesbare wijze een fraaie weergave van datgene wat echtscheidingsbemiddeling is en wat daar zo al bij aan de orde komt.

Persbericht

Met ingang van 1 januari 2009 worden de uitkeringen voor levensonderhoud automatisch verhoogd. Minister E.M.H. Hirsch Ballin van Justitie heeft het percentage daarvoor vastgesteld op 3,9 %. De beschikking met toelichting is gepubliceerd in de Nederlandse Staatscourant van 18 november 2008 (Stct. 224).

De verhoging is van rechtswege

Het indexeringspercentage wordt jaarlijks berekend aan de hand van de ontwikkeling van de indexcijfers van de CAO-lonen in de periode september-september. Bij de samenstelling van dit indexcijfer wordt behalve met de ontwikkeling van de salarissen in het bedrijfsleven, ook rekening gehouden met de ontwikkeling van de salarissen bij de overheid en met de ontwikkeling van de salarissen in andere sectoren.

Het percentage geldt automatisch voor alle alimentaties, of ze nu door de rechter zijn vastgesteld of door partijen zelf zijn afgesproken. De verhoging van de alimentatie wordt berekend over het uitkeringsbedrag zoals het op 31 december 2008 vaststond, was vastgesteld of was gewijzigd. In dat bedrag zijn dan ook begrepen de indexeringen die in vorige jaren, vanaf 1 januari 1974, hebben plaatsgevonden.

Uitzonderingen op de regel

In één geval geldt de wettelijke indexering in het geheel niet. Als namelijk vóór 1 januari 1973 de hoogte van de bedragen in de rechterlijke uitspraak of in de overeenkomst mede afhankelijk is gesteld van de ontwikkeling van het peil van het inkomen, de lonen of de prijzen, worden deze bedragen niet van rechtswege verhoogd met de vastgestelde percentages. Voor deze alimentatiebedragen blijft dan van kracht wat de rechter heeft bepaald of wat partijen zijn overeengekomen.

Uitsluiting van de indexering

Bij alimentaties die zijn vastgesteld na 1 januari 1973 kan men afwijken van de algemene indexeringsregeling. Enkele voorbeelden:
* Er kunnen redenen zijn om niet mee te doen aan de aanpassing van rechtswege van de alimentatie. Men houdt dan liever vaste bedragen aan;
* Als de alimentatieplichtige bijvoorbeeld moet leven van een vast inkomen dat niet meegaat met het loon- en prijspeil, kan automatische stijging van de alimentatie voor hem bezwaarlijk zijn. Men kan dan bij overeenkomst de indexering van rechtswege uitsluiten. Ook kan elk van de partijen de rechter vragen die indexering uit te sluiten;
* Men kan de wettelijke indexering ook voor een bepaalde tijd uitsluiten, bijvoorbeeld voor een jaar. Er kan daarvoor reden zijn als de alimentatie aan het eind van het jaar werd vastgesteld en bijvoorbeeld als de alimentatieplichtige niet op korte termijn op inkomensverhoging kan rekenen;
* Men wil de voorkeur geven aan een andere vorm van automatische aanpassing van de alimentatie, bijvoorbeeld door die te koppelen aan wijzigingen in het salaris van de alimentatieplichtige, of aan een prijsindexcijfer.

In artikel 402a Boek 1 BW is uitdrukkelijk vastgelegd dat de rechter die de wettelijke indexering uitsluit daarbij tevens kan bepalen dat de alimentatie op een andere wijze dan door de wettelijke indexering zal worden aangepast. De rechter kan hiertoe overgaan op verzoek van de onderhoudsplichtige of de onderhoudsgerechtigde, maar ook 'ambtshalve', d.w.z. zonder dat hem daartoe formeel is verzocht.

Aldus kan de rechter de wijziging van de alimentatie bijvoorbeeld koppelen aan de ontwikkelingen van het inkomen van de alimentatieplichtige, dus een zogenaamde 'aanpassing op maat' bewerkstelligen. Maar ook de alimentatieplichtige en de alimentatiegerechtigde zullen in de overeenkomst waarbij zij de wettelijke indexering uitsluiten, in plaats daarvan zo’n speciaal aanpassingscriterium kunnen opnemen. In dat geval is de gang naar de rechter is niet nodig.

Als de rechter een 'aanpassing op maat' geeft, kan hij op verzoek tevens een regeling vaststellen omtrent de wijze en tijdstippen waarop de onderhoudsplichtige aan de onderhoudsgerechtigde gegevens dient te verschaffen ten behoeve van de aanpassing.

Zo'n regeling kan eventueel ook later nog aan de rechter worden gevraagd. Ook kan een door de rechter vastgestelde 'informatieregeling' op verzoek alsnog door de rechter worden gewijzigd. Mocht uitsluiting van de wettelijke indexering, bijvoorbeeld na verloop van tijd, onbillijke verschillen te zien geven met de algemene regeling, dan kan men de rechter verzoeken de uitsluiting ongedaan te maken. Daarna is de algemene regeling weer van toepassing.

Als men de verhoging onbillijk vindt

Zoals gezegd vindt de verhoging van rechtswege plaats. Een rechterlijke uitspraak of een overeenkomst tussen partijen is daarvoor niet nodig. Als men de verhoging onbillijk vindt, zijn er twee mogelijkheden:
* Partijen treffen zelf een andere regeling. Het staat hun vrij om overeen te komen dat niet de totale verhoging, maar een deel daarvan of helemaal geen verhoging betaald hoeft te worden;
* Is dat niet mogelijk, dan kan men aan de rechter vragen een andere regeling te treffen. Daarbij is de hulp van een advocaat onontbeerlijk. De rechter zal, voordat hij een beslissing neemt, ook de andere partij horen.

Maakt men van beide mogelijkheden geen gebruik, dan wordt dus de alimentatie per 1 januari 2009 verhoogd.

Gepubliceerd op www.haagschecourant.nl - maandag 17-4-2004

Het grote falen blijft altijd pijn doen

door Taco van der Mark

Minister Donner wil het flitsscheiden aanpakken. Onder het vorige kabinet geïntroduceerd, nu uit den boze. Donner vindt het huwelijk te bijzonder om het zonder rechter te laten ontbinden. De VVD diende gisteren een tegenvoorstel in. Scheiden zonder rechter is geen probleem, vindt zij.Maar hoe dan ook, snel scheiden of na jarenlang gezwoeg, de pijn blijft.

Scheiden: big business

De eerste officiële echtscheiding in Nederland, die van het Maastrichtse echtpaar Wilhelmus Meers en Agatha Lenaerts, werd uitgesproken op 15 september 1796. Wat precies ten grondslag lag aan hun huwelijksbreuk, is onduidelijk. Hoe dan ook, dit stel was uitzonderlijk. Want eeuwenlang bleef echtscheiding een zeldzaamheid. Wie was gescheiden, werd nog net niet gemeden, maar het scheelde weinig. Tegenwoordig word je vooral meewarig aangekeken als je 'nog steeds' bij elkaar bent. Inmiddels gaat één op de drie getrouwde stellen in Nederland uit elkaar. Jaarlijks vinden er tussen de 35.000 en 37.000 echtscheidingen plaats. Ons land kent naar schatting 400.000 gescheiden vrouwen en 300.000 gescheiden mannen. Eén op de zes echtscheidingen verloopt ook nog eens problematisch, zo leert het Centraal Bureau voor de Statistiek. Bij problematische echtscheidingen waar normale onderhandelingen niet mogelijk zijn, komt vaak een mediator in beeld. Dit is een vorm van conflictoplossing waarbij de betrokken partijen met behulp van een onafhankelijke deskundige tot een oplossing kunnen komen.

Flitsscheiden

Een echtscheiding vereiste lange tijd een gang naar de rechter. Maar onder het vorige kabinet veranderde dat. De wet biedt mensen nu de mogelijkheid om hun huwelijk bij de burgerlijke stand om te zetten in een geregistreerd partnerschap. Dit partnerschap kan een advocaat of notaris simpel ontbinden zonder dat daar nog een rechter aan te pas komt. Deze vorm van 'flitsscheiden' is de afgelopen jaren razend populair geworden. Een meerderheid van de Tweede Kamer is er voorstander van om te scheiden zonder tussenkomst van een rechter. Maar minister Donner van Justitie is daar faliekant op tegen omdat 'een huwelijk een verbintenis met een bijzondere betekenis is, die niet als een gewoon contract mag worden ontbonden'.