Wie kiest voor co-ouderschap, moet de nodige hobbels overwinnen. Hoe kunnen ouders in de praktijk het beste omgaan met de wettelijke regelingen? Een voorbeeld maakt dit duidelijk. Stel er zijn drie kinderen van 11, 14 en 17 jaar, de ouders krijgen ieder de helft van kinderbijslag, ze moeten het bedrag zelf verdelen. Voor de heffingskortingen is het verhaal ingewikkelder, alleen de ouder waarbij de kinderen staan ingeschreven, kan de kortingen aanvragen. Deze regel is te vermijden door de kinderen over beide huishoudens te verdelen. Het kind van 11 jaar wordt bijvoorbeeld bij de moeder ingeschreven en de kinderen van 14 en 17 jaar bij de vader. Beide ouders hebben nu recht op de kinderkorting en de aanvullende kinderkorting voor kinderen jonger dan 16 jaar. Ook hebben beide ouders recht op de alleenstaande ouderkorting, tenzij zij inmiddels met een nieuwe partner samenwonen. De moeder heeft bovendien recht op de aanvullende alleenstaande ouderkorting, omdat het kind van 11 jaar officieel bij haar woont. Beide ouders kunnen bovendien de combinatiekorting aanvragen.

(C) 2010 Hein Pragt

Co-ouderschap bestaat wettelijk helaas niet ondanks dat men het momenteel als voorkeur aangeeft bij een echtscheiding. De term co-ouder kunt u niet vinden in het burgerlijk wetboek en het is dan ook geen juridische term en vaak denken mensen dat het wel een officile status is waar ze rechten aan kunnen onttrekken. Bij een echtscheiding behouden standaard beide ouders het gezamenlijk gezag en ze blijven ieder de volledige verantwoordelijk dragen over hun kinderen. Beide ex partner moeten alle belangrijke beslissingen die hun kinderen aangaan gezamenlijk te beslissen, wat in de praktijk vaak niet erg goed lukt. In de traditionele omgangsregeling word de dagelijkse opvoeding en verzorging meestal door n van beide ouders op zich genomen en is de andere partner vaak alleen financieel verantwoordelijk en bezoeken de kinderen alleen het weekend eens in de veertien dagen deze ouder. Deze situatie is vaal de situatie van een ploetermoeder en pretparkvader zoals het meestal in de volksmond heet.

(C) 2010 Hein Pragt

Wettelijk bestaat co-ouderschap het niet, maar het komt gelukkig steeds vaker voor. Kinderen die na de echtscheiding deels bij de vader en deels bij de moeder wonen die gezamenlijke zorg voor de kinderen houden. Omdat er in de wet niets over staat is het co-ouderschap een vrijwillige aangelegenheid waar geen rechter aan te pas komt. Co-ouderschap stelt wel voorwaarden aan de ouders, er moet geen machtsstrijd zijn over de opvoeding en ze moeten goed met elkaar kunnen communiceren maar dat kan ook aangeleerd worden als beiden maar goede wil hebben. Daarnaast moeten er vooral goede afspraken gemaakt kunnen worden. Ook is het belangrijk voor een succesvol co-ouderschap dat ouders redelijk dicht bij elkaar (blijven) wonen met het oog op school en vrienden.

Een boek over hoe verschillend nieuw-samengestelde gezinnen zijn. Kaat Schaubroeck heeft herhaaldelijk geleefd in een nieuw-samengesteld gezin en vanuit die beleving is ze op zoek gegaan naar andere ervaringen binnen nieuw-samengestelde gezinnen. Leden zowel volwassenen als kinderen uit zeventien nieuw-samengestelde gezinnen hebben hun verhalen aan de journaliste Kaat Schaubroeck verteld. Het zijn allemaal verschillende verhalen. Er zijn er positieve en negatieve bij. Al met al is de situatie van nieuw-samengestelde gezinnen erg complex. Over dat alles brengt Kaat Schaubroeck verslag uit in haar boek “Bijna familie”, een publicatie van de Standaard Uitgeverij. Volgens Kaat Schaubroeck valt er ook wat te zeggen voor een ouderschapsbelofte bij de geboorte van een kind. Een gezin is heel vaak niet voor altijd, het ouderschap is dat wél. Geen enkele ouder mag een andere ouder het recht op zijn ouderschap ontzeggen. Scholen en administraties moeten er ook meer rekening mee houden, dat kinderen dikwijls meer dan één adres hebben. Ze mogen niet uit het oog verliezen dat ouders kinderen hebben die niet bij hen wonen, maar die er toch bij horen. Het maatschappelijk verschijnsel van de nieuw-samengestelde gezinnen is een feitelijkheid, het is voor gescheiden mensen zeker van belang om kennis te nemen van ervaringen die anderen met die nieuwe samenlevingsvorm hebben opgedaan.

Kinderen in een nieuw samengesteld gezin staan voor ingrijpende veranderingen, niet alleen pendelen ze voortaan heen en weer tussen verschillende woningen, ze moeten ook leren omgaan met een compleet nieuwe gezinssituatie waarin vader of moeder een relatie begint met een nieuwe partner, al dan niet vergezeld van kinderen. Daarvoor moeten ze tal van relationele, emotionele en educatieve drempels overwinnen. Van drempel tot drempel biedt inzicht in de uitdagingen en hindernissen waarmee een nieuw samengesteld gezin geconfronteerd wordt. Het boek bevat tal van praktijkvoorbeelden om concreet mee aan de slag te gaan en te werken aan een stabielere gezinssamenhang. Zowel van de kant van de ouders als van de kant van de kinderen kunnen moedige aanzetten en creatieve initiatieven komen om het samen een grotere kans op slagen te geven. De auteurs van dit boek zijn Geert Faseur (pedagogisch begeleider in het lager onderwijs) en Evelyne Dewamme (psychologe en zorgcoordinator). Ze gaan in dit boek dieper in op de uitdagingen en hindernissen waarmee een nieuw samengesteld gezin wordt geconfronteerd. In een eerste hoofdstuk vertellen de auteurs wat 'affectie(f) leren' voor een kind of een jongere inhoudt. Daarna staan ze stil bij de impact van een scheiding. De volgende hoofdstukken focussen op de inspanningen van ouders en kinderen om samen te leren leven. Verder besteden de auteurs aandacht aan de oude wonden die een nieuw gezin kan blootleggen en de weerbaarheid van kinderen. Dit boek biedt niet alleen heel wat informatie, maar kan ook gebruikt worden als een werkdocument om de persoonlijke situatie te overzien. Zo krijg je op het einde van hoofdstukken drie tot en met zes telkens enkele terugblikvragen. Daarnaast opent elk hoofdstuk met een duidelijke schets van wat daarna volgt. Achteraan is er een bibliografie. Een boeiend, vlot geschreven boek, dat in de eerste plaats geschikt is voor nieuw samengestelde gezinnen.

In 'Een nieuw gezin' laat Carolien Jolles tien stiefmoeders aan het woord. Op openhartige wijze vertellen zij over hun positie in het gezin, hun verwachtingen, de problemen die zich voordoen en hoe ze daarmee omgaan. Nederland kent ruim 300.000 stiefgezinnen. Meestal is het lastig om een harmonieus, nieuw gezinsleven op te bouwen. Ook de relatie tussen beide partners komt meer dan eens onder druk te staan. Dit boek geeft inzicht in de dilemma's waar stiefmoeders mee geconfronteerd worden. Hun verhalen gaan over geluk, maar ook over onbegrip en machteloosheid. Over exen, loyaliteit en strijd. Over vallen en opstaan, weggaan of blijven. Nieuw samengestelde gezinnen komen steeds vaker voor. Mensen die na een scheiding een relatie krijgen met een ander, hebben vaak beiden al kinderen. Voor de moeders levert dit een behoorlijke uitdaging op. In dit boek zijn de ervaringen van tien stiefmoeders beschreven. Van elke moeder wordt eerst de situatie en hoe zij deze beleeft, weergegeven. Vervolgens is de auteur een jaar later teruggegaan om te zien hoe het de moeders dan vergaat. De ervaringen zijn zeer persoonlijk en verschillend. De ene moeder trekt de stiefkinderen voor om te compenseren, terwijl het de ander maar niet lukt het leven met al die kinderen te structureren. In stiefgezinnen is vaak sprake van cultuurverschillen tussen beide oorspronkelijke gezinnen. De liefde voor stiefkinderen is ook anders dan die voor de eigen kinderen. Ook is er een verschil in beleving van mannen en vrouwen. Vrouwen stappen veelal met niet-reele verwachtingen in hun nieuwe taak. De verhalen geven aan dat het niet zo gemakkelijk is als men dacht. Een boek voor opvoeders en ouders in samengestelde gezinnen.

Irriteren uw stiefkinderen u ook zo en houdt u meer van uw eigen kinderen dan van uw stiefkinderen? Vraag het uw stiefkinderen en ze zullen u vertellen dat zij ook meer van hun moeders houden dan van hun stiefmoeders. Hele gewone zaken waar veel stiefouders zich voor schamen of niet over durven praten. Over deze zaken en nog veel meer gaat dit boek, geschreven ter ere van het vijftienjarig jubileum van de Stichting Stiefgezinnen Nederland. Een stichting die zich met vrijwilligers inzet voor stiefgezinnen. Een stiefgezin is een gezin waarin in ieder geval één ouder kinderen heeft uit een vorige relatie, na echtscheiding of na het overlijden van een vorige partner. Hoewel het een woord uit vroeger tijden lijkt, is één op de tien gezinnen in Nederland een stiefgezin. Het is een totaal andere vorm van samenleven, dan in een traditioneel gezin. De vorming van een stiefgezin lijkt op een fusie tussen twee bedrijven. Dit boek reikt handvatten aan bij het fuseren, door het geven van inzicht. Er staan zowel persoonlijke ervaringen van stiefouders in als ervaringen van een hulpverlener in de begeleiding van stiefgezinnen. Het boek is niet alleen bedoeld voor ouders die deel uitmaken van een stiefgezin, maar verschaft ook huisartsen, hulpverleners, advocaten en notarissen inzicht in de problematiek van stiefgezinnen. Het boek begint met de herkomst van het woord 'stief' uit te leggen en de verschillen en de kenmerken van een stiefgezin en een kerngezin worden uiteengezet. Daarna wordt het stiefgezin geanalyseerd; op welk moment is het ontstaan en wie maakt deel uit van dit gezin en welke rol neemt ieder in? Dan volgt er een uitleg over typen van stiefgezinnen en de fasen die een stiefgezin doorloopt en wat kinderen in die fasen nodig hebben. De rol van de stiefmoeder, stiefvader, biologische vader en moeder worden belicht. Daarna komen de aandachtsgebieden voor ouders in een stiefgezin aan de orde. In aparte kaders worden casussen vermeld, aangevuld met concrete tips. In het laatste deel volgen adviezen voor hulpverleners; worden de voordelen van het leven in een stiefgezin genoemd en een toptien van aandachtspunten voor stiefgezinnen, aangevuld met een literatuurlijst.

Een atlas voor het stiefgezin beschrijft de reis die alle betrokkenen afleggen bij de vorming van een nieuw samengesteld gezin. Iedereen wil hetzelfde: samen een nieuw geheel smeden waarin de volwassenen als partners nieuw geluk vinden en waarin de kinderen zich goed kunnen ontwikkelen. Maar dat gaat niet vanzelf. Naast een weergave van de feiten en resultaten van wetenschappelijk onderzoek gaat Liesbeth Groenhuijsen in op de voorbereiding, de valkuilen en de daadwerkelijke vorming van een nieuw gezin. De auteur is deskundig op het terrein van begeleiding en behandeling van ouders en kinderen die in een stief-situatie komen of zitten. Het boek volgt het proces van de vorming van het stiefgezin, beginnend met de weg erheen, goede voorbereiding, bergen en dalen, en de rolverdeling van de betrokkenen, tot het bereikte doel, de feitelijke vorming van het nieuwe gezin. Dit in zes hoofdstukken. Eerst geeft het boek een beschrijving van de fasen, gevolgd door de theorie en gesteund door de bevindingen van wetenschappelijk onderzoek. Het boek eindigt met praktijkvoorbeelden met adviezen. Het besluit met een bijlage over stiefouderadoptie en gezamenlijk gezag, een overzicht van geraadpleegde literatuur, adressen en websites en gegevens over de auteur.

In dit boek schrijft de auteur over het thema "het nieuw samengestelde gezin", maar ook het oorspronggezin komt ruimschoots aan de orde. Hoe voeden ouders hun kinderen op? Wat hebben kinderen nodig om te groeien van afhankelijkheid naar onafhankelijkheid en vervolgens naar wederzijdse afhankelijkheid, het stadium van de volwassenheid en hoe zorgen ouders ervoor dat ze een betrouwbaar ouderteam zijn? Vanuit de beschrijving van het basisgezin schrijft de auteur vervolgens over de kenmerken van het samengestelde gezin en wat nieuw samengestelde gezinnen nodig hebben aan extra kennis. Hij pleit vrijmoedig voor de gezamenlijke verantwoordelijkheid van ouders en stiefouders om kinderen op te voeden. De rol van de grootfamilie, ooms, tantes, opa's en oma's wordt ook niet vergeten. De volwassenen kunnen met elkaar van grote betekenis zijn voor gezinnen. Beschreven wordt waar de gevaren liggen en wat de valkuilen zijn voor het nieuw samengestelde gezin, maar ook de kansen, mogelijkheden en de kracht. Vervolgens staat de auteur stil bij kinderen die opgroeien in gezinnen waarin ouders huwelijksproblemen hebben, echtscheiding voorkomt of één van de ouders overleden is. Een praktisch en handzaam boek voor gezinnen, samengestelde gezinnen en alle mensen die hiermee direct of indirect te maken hebben. Een item dat heel actueel is in de huidige maatschappij!

Op een dag realiseerde ik me opeens dat ik vrijwillig had gekozen voor een bestaan als permanente oppas van de kinderen van mijn lief. Dat inzicht overviel me om halfnegen op een dinsdagochtend. Ik had net Arthur en Belle naar school gebracht en trof thuis de ontbijttafel aan als een schilderij van Karel Appel. Karin heeft een hectisch liefdesleven achter de rug wanneer ze weduwnaar Victor ontmoet, ze zwicht pas echt voor hem als ze zijn jonge kinderen leert kennen - diep weggestopte moedergevoelens blijken opeens springlevend. Vriendin Rosa waarschuwt haar voor de valkuilen van het stiefmoederschap, maar dat weerhoudt Karin niet van een huwelijk met Victor.Haar leven ondergaat een totale metamorfose als ze haar vrije leventje inruilt voor een bestaan als werkende stiefmoeder. Gaandeweg realiseert ze zich dat al haar optimistische plannen met haar stiefgezin in de praktijk niet blijken te werken. Ze overweegt haar bestaan te ontvluchten als ze beseft dat ze is geworden waar Rosa haar steeds voor heeft gewaarschuwd: de boze stiefmoeder uit de sprookjes. Scènes uit een stiefgezin is een herkenbaar maar ook confronterend boek over het verwarrende leven van een hedendaags stiefgezin. Met veel humor schetst de schrijfster een eerlijk en emotioneel portret van een zelfbewuste, werkende vrouw die houdt van een man met kinderen uit een eerdere relatie.

Dit boek gaat uitgebreid in op de achtergronden van de problematiek van de stiefmoeder en ook de 'weekendstiefmoeder' komt daarbij in beeld. Eigen ervaringen en soms negatieve gevoelens als stiefmoeder en stiefoma vormden het uitgangspunt voor de zoektocht die Addy Manneke ondernam. Op den duur rees bij haar het vermoeden, dat de lastige kanten van het stiefmoederschap diepe wortels hebben in de menselijke natuur en geschiedenis. Zo analyseert zij de stiefmoedersprookjes op hun realiteitsgehalte - vroeger en nu - en hun psychologische betekenis. Zij kijkt ook naar de invloed van het ideaal van 'de goede moeder' op de stiefmoeder. Ook de band van de vader met zijn kind(eren) wordt belicht. Hoe de invloed van de vorige verbintenis, waaruit kinderen zijn geboren, doorwerkt en hoe de stiefmoeder soms kop van Jut wordt. De auteur durft zich ook de vraag te stellen wat de negatieve gevoelens van de stiefmoeder over haarzelf en haar persoonlijke geschiedenis zeggen en hoe deze een vruchtbaar uitgangspunt voor verandering kunnen zijn. Tenslotte zet zij in een praktische beschrijving op een rij wat stiefmoeders kan helpen voor het welslagen van hun stiefmoederschap. Hoe leer je om een goede stiefmoeder te zijn en toch je eigen grenzen te bewaken? Addy Manneke gaat in haar boek diepgaand op zoek naar antwoorden. Manneke, zelf stiefmoeder, schreef het boek omdat ze wilde weten waarom ze zich schuldig voelt over de manier waarop ze met haar stiefzoon omging. In de uitgave komen moederschap, de invloed van een vorige verbintenis, het karakter van de stiefmoeder, haar (jeugd)ervaringen en haar vermogen tot zelfreflectie aan de orde. Het boek eindigt met factoren die het succes van het samengestelde gezin kunnen vergroten. Bijzonder is het hoofdstuk dat stiefmoeders helpt om tot zelfinzicht te komen om vandaar uit beter met de situatie te kunnen omgaan. Het boek is voorzien van talrijke voetnoten en een literatuurlijst. Manneke is andragologe en theologe. Haar boek draagt ertoe bij om als stiefmoeder meer begrip en meer greep op 'het nieuwe gezin' te krijgen. Voor aanstaande stiefmoeders als voorbereiding op een
stiefgezin en voor stiefgezinnen met problemen.

Als je ooit verliefd wordt op een man met kinderen, zorg dan dat het zonen zijn, dochters zijn een nachtmerrie... De boze stiefmoeder is een klassiek personage in de wereldliteratuur, van Assepoester tot Hamlet wordt ze geportretteerd als een manipulerende, kwaadaardige heks, altijd eropuit de kinderen van haar man een hak te zetten. In werkelijkheid is net zo vaak het omgekeerde het geval, stiefmoeders worden tot waanzin gedreven door de stiefkinderen, in een gemeen gevecht tot de dood erop volgt. De heldin in dit verhaal, Sappho, kan erover meepraten. En dat doet ze dan ook. Ze vertrouwt haar dagboek haar allergeheimste gedachten over de stiefkinderen, vooral over de onuitstaanbare stiefdochter Isobel, toe. Als de situatie in haar huis onleefbaar wordt, stopt ze al haar dagboeken in een plastictas, dumpt die bij haar moeder, Emily, en gaat er zelf een tijdje vandoor. Emily ziet in deze actie een onuitgesproken toestemming om de dagboeken eens even lekker te gaan lezen. En ontdekt zo natuurlijk ook hoe Sappho over háár als moeder denkt. Een pageturner over stiefmoeders, moeders en dochters.

Na een echtscheiding vinden in een gezin veel veranderingenplaats, niet alleen moeten kinderen steeds weer afscheid nemen van een van de ouders, ook zijn sommige kinderen gedwongen te verhuizen en van school te veranderen. Er ontstaan voor de kinderen ineens twee werelden, de plek van papa en de plek van mama en ze zijn boos en verdrietig over wat hun is overkomen. Sommige kinderen uiten zich agressief en onhandelbaar, anderen gedragen zich angstig en blijven vragen om geruststelling: Je vindt met toch wel lief hè? In dit boek geeft Charlotte Visch tips en adviezen om echtscheiding voor kinderen zo draaglijk mogelijk te maken. Verder geeft ze adviezen hoe kinderen weerbaar te maken, zodat zij allerlei onverwachte en moeilijke situaties het hoofd kunnen bieden. In de laatste hoofdstukken wordt uitgebreid verteld over twee kinderen die verwikkeld zijn in zeer moeilijk omstandigheden en hoe zij daarmee omgaan. Dat kinderen in een scheidingssituatie zeer beslist rechten hebben, wordt door de auteur van dit belangwekkende boek in het centrum van haar overwegingen geplaatst. Kinderen hebben het 'recht op het verlangen naar beide ouders' in plaats van een omgangsregeling! Charlotte Vis is de grondlegster van de 'integratieve kinderpsychiatrie', waarin de ruimte voor ontplooiing van eigen gevoelens en respect voor het eigen bestaan van kinderen en een ten opzichte van de volwassenen gelijkwaardige positie beslissende waarden zijn. Deze met veel liefde en respect voor het in gecompliceerde situatie verkerende kind geschreven publicatie staat in de traditie van de Poolse pedagoog Janusz Korczak. Een zeer goed toegankelijk en aansprekend geschreven boek voor een breed publiek. De auteur slaagt erin een bijdrage te leveren om bij scheidingen tussen ouders de emotionele toekomst van hun kinderen veilig te stellen.

Op zoek naar een nieuw sociaal leven en hoe na de scheiding vorm te geven aan de verbintenis. Bijna de helft van de huwlijken eindigt in een scheiding. Een groot deel van die gescheiden mensen sleept de resten van eerdere huwlijken en relaties met zich mee. Als er gezamenlijke kinderen zijn, blijft de band bestaan, gewenst of niet. En hoe zit dat met huizen, dezelfde hobby's, schoonouders en vrienden? Nu het huwelijk niet meer voor het leven is, hoe ontwikkelt het nahuwelijk als een nieuwe relatievorm zich? Djoeke Veeninga gaat op zoek naar het nahuwelijk als sociaal ideaal. Ze raadpleegt deskundigen, beschrijft haar eigen ervaringen en maakt dubbelinterviews met ex-paren over de wijze waarop zij met elkaar om blijven gaan. De auteur, journaliste en programmamaakster bij de VPRO, heeft ex-paren geinterviewd over hun relatie na de scheiding en introduceert voor deze relatievorm de term 'nahuwelijk'. Zij beschrijft de ervaringen van negen paren die er met vallen en opstaan in zijn geslaagd tot een bevredigend nahuwelijk te komen. Ook schetst zij de verschillende fasen van haar eigen nahuwelijk. Er komen deskundigen aan het woord, onder wie mediation-advocaten, scheidingstherapeuten, een hoogleraar familierecht en een pedagoog. Zij gaan onder meer in op de toenemende aandacht voor het belang van de kinderen van gescheiden ouders. De auteur behandelt een onderwerp waarover, afgezien van een enkel wetenschappelijk artikel, niet eerder is geschreven, maar waar steeds meer ouders en kinderen mee te maken krijgen. Weliswaar bevat dit boek informatie over een gering aantal ex-paren, maar hun ervaringen met het nahuwelijk kunnen als inspiratie dienen voor alle gescheiden paren die er naar streven als ouders zo goed mogelijk te blijven functioneren.